Xã Hương Hóa được hình thành đầu tiên với  tên gọi là thôn Bãi đức, có vị trí địa lý: Phía bắc giáp xã Hương Liên, xã Hương Trạch, Huyện Hương Khê, Tỉnh Hà Tĩnh. Phía Nam và Tây nam giáp xã Kim Hóa, xã Thanh Hóa, xã Thanh Thạch huyện Tuyên Hóa, Tỉnh Quảng Bình. Là xã giáp ranh giữa hai tỉnh (Hà Tĩnh - Quảng Bình) nên thống nhất đặt tên Hương Hóa thể hiện sự hòa quyện giữa Quảng Bình và Hà Tĩnh.

Những năm thực dân pháp cai trị đã lập ra Tổng Thanh lạng gồm bốn xã (Lâm Hóa - Thanh Hóa - Thanh Thạch - Hương Hóa) ngày nay. Lúc mới hình thành, dân cư sống thưa thớt, trước năm 1930 toàn xã có khoảng 35 hộ dân phân bổ chủ yếu ở xóm làng, xóm mít, xóm dầu. Đây là mảnh đất “Thập phương”, là nơi cư ngụ của các hộ dân di cư từ Hà Tĩnh vào, một số dòng họ đến lập làng sớm nhất đó là dòng họ Vương, họ Chu, về sau một số dòng họ từ Quảng Trạch và Minh Hóa đến lập nghiệp, sinh sống đó là dòng họ Dương, họ Trần, họ Nguyễn, họ Đinh và họ Cao. Tuy các hộ dân ở đây đến từ nhiều nơi khác nhau và dòng họ khác nhau song họ chung sống với nhau đầm ấm, đoàn kết, tương thân, tương ái, hỗ trợ nhau trong cuộc sống gắn kết bền chặt.

Giữa tháng 01/1931 tại phía nam bãi gỗ sát cầu Tân đức dưới sự chủ trì của đồng chí Trần ích, lễ kết nạp Đảng viên thành lập chi bộ Bãi Đức diễn ra rất trang nghiêm. Như vậy những hạt giống đỏ cách mạng đã được gieo lên trên mảnh đất Quảng bình từ đó, đây là sự kiện hết sức quan trọng trong sự hình thành và phát triển của Đảng bộ tỉnh Quảng bình nói chung và Đảng bộ xã Hương Hoá nói riêng.

Sau khi đồng chí Trần ích nói về  đạo đức và tác phong của người cách mạng, các đồng chí trong lớp Thanh niên đứng dậy nắm tay thề, nguyện vào Đảng, không ngại gian khổ và  tù đày, chiến đấu cho sự nghiệp cách mạng. Đồng chí Trần Đình được cử làm bí thư chi bộ, đồng chí Phạm Lệ được cử làm phó bí thư chi bộ. Chi bộ bao gồm 7 Đảng viên chính thức là : Trần Đình, Đinh Hán, Phạm Lệ, Nguyễn Nguyên, Trần Tuất, Hà Văn Xin và Nguyễn Nga. Chi bộ bàn bạc thống nhất lấy nhà đồng chí Phạm Lệ làm địa điểm liên lạc, đồng chí Trần Đình chịu trách nhiệm liên lạc giữa chi bộ với cấp uỷ.

Được sự hướng dẫn, giúp đỡ của tổng uỷ Xuân Khánh, sau khi thành lập chi bộ, các  Đảng viên ở Bãi đức nhanh chống và tích cực đi sâu vào thôn xóm xây dựng các tổ chức quần chúng, lúc này thôn Bãi đức có khoảng 64 hộ trên 400 khẩu. Đến tháng 8/1931, ở Xóm Dầu đã thành lập hội Cứu Tế Đỏ do hai Đảng viên là Trần Đình và Nguyễn Nga phụ trách, ở xóm cây mít tổ nông hội đỏ được thành lập do đồng chí Phạm Lệ phụ trách, Xóm cây độc và cây trổ hội tương tế được thành lập do hai đồng chí Đinh Hán và Hà Văn Xin phụ trách.

Ngày 15/2/1949, thực hiện chủ trương sáp nhập của tỉnh, xã Thanh Hoá được hình thành, bao gồm cả 4 xã ngày nay: Hương Hoá, Thanh Thạch, Thanh Hoá và Lâm Hoá.

Sau ngày hoà bình lập lại trên miền Bắc, để quản lý đơn vị hành chính được thuận lợi hơn trong tình hình mới, Nhà nước đã có chủ trương cho phép địa phương điều chỉnh lại địa giới hành chính các đơn vị cơ sở. Tháng 5/1955, Uỷ ban hành chính tỉnh Quảng Bình đã ra quyết định điều chỉnh lại địa giới các đơn vị hành chính cấp xã, theo đó huyện Tuyên Hoá từ 9 xã lớn được tách ra thành 31xã và đặt lại tên mới.

Ngày 15 tháng 6 năm 1955 ủy ban hành chính huyện Tuyên Hóa ra quyết định thành lập ủy ban hành chính các xã, Thanh Hóa, Hương Hóa, Lâm Hóa. Xã Hương Hóa được Thành lập từ đó.

Trải qua hai cuộc khảng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ xâm lược, nghe theo tiếng gọi của Đảng, Nhân dân Hương Hoá không sợ hy sinh, gian khổ, vượt qua khó khăn, sẵn sàng chi viện sức người, sức của cho tiền tuyến, góp phần giải phóng hoàn toàn miên Nam, thống nhất Tổ quốc.

Hoà bình lập lại trên cả nước, Đảng bộ và Nhân dân Hương Hoá đã nêu cao ý chí tự lực tự cường, ra sức khắc phục hậu quả chiến tranh để phát triển kinh tế - văn hoá, xã hội, củng cổ quốc phòng - an ninh và thực hiện công cuộc đổi mới quê hương. Dưới ánh sáng các nghị quyết của đảng về đổi mới và hội nhập phát triển nông nghiệp, nông thôn theo hướng công nghiệp hoá, hiện đại hoá, vùng quê Hương Hoá ngày một thay đổi và phát triển trong phong trào xây dựng nông thôn mới.

Quá trình xây dựng và phát triển đến cuối năm 2019 toàn xã Hương Hoá có 4 thôn, dân số toàn xã 3.691  nhân khẩu 984 hộ (trong đó: tôn giáo 9 hộ 30 khẩu, dân tộc 1 hộ 29 khẩu) sống định cư ở 4 thôn.

 Với những thành tích đặc biệt xuất sắc, Hương Hoá đã được Đảng, Nhà nước phong tặng danh hiệu cao quý đơn vị Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân cho Nhân dân, cán bộ và lực lượng vũ trang xã năm 2002; Bia di tích lịch sử chi bộ Bãi đức được cấp trên đầu tư đưa vào xây dựng và hoàn thành vào năm 2010, góp phần đẩy mạnh công tác giáo dục truyền thống trong Đảng bộ và nhân dân, nhất là lứa tuổi thanh thiếu niên.

Từ xuất phát điểm là xã kinh tế đặc biệt khó khăn, cán bộ và nhân dân xã Hương Hóa ngày càng nỗ lực phấn đấu ngày một đi lên. Bước vào thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa - Hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn. Thực hiện chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới nhằm đổi mới căn bản toàn diện nông thôn, rút ngắn khoảng cách vùng, miền, nông thôn với thành thị theo mục tiêu của Đảng. Năm 2019 xã được UBND tỉnh Quảng Bình ra Quyết định công nhận xã đạt chuẩn nông thôn mới.

Với 89 năm hình thành, xây dựng và trưởng thành. Dưới sự lãnh đạo của Đảng bộ, nhân dân xã Hương Hóa nổ lực phấn đấu vươn lên, xứng đáng với danh hiệu trao tặng “Đơn vị anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân”.

Tin tưởng rằng, với bề dày truyền thống cách mạng và truyền thống đoàn kết. Đảng bộ xã Hương Hóa sẽ tiếp tục đạt được những thành tựu to lớn trong giai đoạn cách mạng những năm tiếp theo.